In de wereld van de kwantuminformatica, waar de theorie duidelijk is maar de praktijk nog in ontwikkeling, nodigt Jan Goetz — medeoprichter en CEO van IQM, dat quantumcomputers ontwikkelt — op het podium van de Web Summit in Lissabon uit om onderscheid te maken tussen wat al begrepen kan worden en wat nog aan de menselijke perceptie ontsnapt.
Tijdens zijn toespraak benadrukte Goetz dat de wiskunde achter kwantumfenomenen “perfect duidelijk en coherent” is, maar dat het moeilijk blijft om deze uit te leggen en intuïtief te accepteren, omdat we er geen directe ervaring mee hebben.

“Wanneer we een fles laten vallen, begrijpen we de zwaartekracht omdat we het waarnemen”, legde hij uit. “Maar met kwantum is het anders: we zien geen fotonen of atomen op twee plaatsen tegelijkertijd, en daarom heeft de menselijke geest moeite om het te bevatten”.
Het is deze afstand tussen theorie en perceptie die de communicatie van de kwantumfysica zowel fascinerend als complex maakt.
IQM is het bedrijf dat in staat is om het grootste aantal quantumcomputers per jaar te produceren. Tot wel 20 per jaar.
Op technologisch vlak is Goetz van mening dat het zogenaamde quantum advantage, oftewel het moment waarop kwantumcomputers daadwerkelijk de traditionele supercomputers zullen overtreffen bij praktische problemen, niet langer een verre utopie is.
Volgens de schattingen van IQM zullen “de eerste echte toepassingen over drie of vier jaar komen”, vooral op het gebied van moleculaire simulatie.
In de afgelopen jaren hebben verschillende bedrijven hun hardware-roadmaps gepubliceerd, waarbij ze tastbare vooruitgang laten zien: kwantumcomputers worden steeds krachtiger en onderzoeksgemeenschappen slagen er al in om algoritmen uit te voeren die verbonden zijn met echte toepassingen, zij het beperkt tot “speelgoedproblemen”.
Goetz geeft een concreet voorbeeld: “We kunnen de dienstregeling van enkele treinen op een paar stations optimaliseren, maar nog niet het hele Portugese spoorwegsysteem.” De huidige beperking is de grootte van de processors, die nog te klein is om problemen op industriële schaal aan te pakken.
Tegelijkertijd benadrukt Goetz het belang van het ontwikkelen van niet alleen de hardware, maar ook de kwantumsoftware, een gebied dat nog volop in ontwikkeling is. “De uiteindelijke architectuur is nog niet gedefinieerd: daarom geloven we in een open benadering, waarbij de gemeenschap samen met ons de software co-ontwikkelt.” IQM werkt namelijk samen met grote rekencentra om hun computers toegankelijk te maken en de software modulair en open source te houden.
Onder de meest recente samenwerkingen valt die met NVIDIA op, waarmee het bedrijf oplossingen heeft mede-ontwikkeld voor de correctie van kwantumfouten.
Goetz ziet een enorme kans juist in de tussenlaag van de softwareketen: de zogenaamde kwantumfirmware, oftewel het niveau dat de hardware met de algoritmen verbindt. “Het is een gebied dat nog weinig ontwikkeld is, maar met een enorm potentieel”, stelt hij. “Degenen die erin slagen dit deel te optimaliseren, kunnen aanzienlijke prestatieverbeteringen behalen”.
De uiteindelijke boodschap is duidelijk: kwantuminnovatie vereist openheid, samenwerking en een langetermijnvisie. Alleen op deze manier kan de belofte van kwantumberekeningen — die vandaag de dag beperkt is tot laboratoria — binnen het komende decennium een concrete en transformerende realiteit worden.




