EU-beleidsmakers hebben een belangrijke stap gezet richting een nieuwe vorm van centraal bankgeld, nu er politieke overeenstemming is bereikt over het digitale europroject en het duale online-offline ontwerp.
Inhoudsopgave
Raadspositie maakt weg vrij voor onderhandelingen
De Europese Unie heeft haar formele standpunt goedgekeurd over wetgeving die de Europese Centrale Bank in staat stelt een digitale vorm van de euro uit te geven, inclusief een offline versie die zonder internettoegang werkt. De stap, aangekondigd in een document dat vrijdag werd vrijgegeven, autoriseert echter nog niet de daadwerkelijke uitgifte.
In plaats daarvan opent de Raadspositie de deur naar gedetailleerde gesprekken met het Europees Parlement, waarbij langdurige debatten over privacy, veerkracht en politieke controle worden aangescherpt. Bovendien bevestigt de tekst dat elke lancering vanaf dag één zowel online als offline betalingsopties zou bevatten.
EU-functionarissen stellen dat deze tweesporenarchitectuur is ontworpen om centraal bankgeld relevant te houden in een steeds digitalere economie, terwijl belangrijke eigenschappen die traditioneel met contant geld worden geassocieerd, behouden blijven. Dat gezegd hebbende, blijft de politieke focus stevig gericht op hoe privacy en controle in de praktijk in balans zullen worden gebracht.
ECB-voorbereidingen en offline architectuur
Op technisch gebied heeft de ECB het grootste deel van haar voorbereidende werk voltooid na een tweejarige onderzoeksfase die eindigde in oktober 2025. Gedurende deze periode beoordeelden centrale bankteams en belanghebbenden uit de industrie ontwerpkeuzes voor zowel online als offline betalingsrails.
Veel van het publieke debat richt zich nu op de offline optie en de privacy-implicaties ervan. Volgens het huidige concept van de ECB zouden offline betalingen twee gebruikers in staat stellen digitale euro tokens direct tussen gecertificeerde apparaten, zoals smartphones of smartcards, over te dragen, waarbij transactiegegevens alleen zichtbaar zijn voor de betaler en ontvanger.
Alleen de financierings- en defunderingstransacties van een offline portemonnee zouden worden geregistreerd in back-end systemen. Volgens de centrale bank zou deze structuur een niveau van vertrouwelijkheid moeten bieden dat vergelijkbaar is met contant geld voor betalingen met een lage waarde, terwijl toch basiscontrole over de totale voorraad van digitaal geld mogelijk blijft.
Privacybeperkingen en zorgen over gegevensbescherming
Regelgevers en privacy-experts hebben echter technische beperkingen gesignaleerd van wat offline systemen kunnen garanderen. De Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming heeft gewaarschuwd dat het afdwingen van fysieke nabijheid in een digitale omgeving inherent moeilijk is, vooral omdat relay-aanvallen theoretisch near-field communicatiesignalen via het internet zouden kunnen verlengen.
De toezichthouder concludeerde dat fysieke nabijheid, een bepalend kenmerk van contante transacties, niet betrouwbaar kan worden gegarandeerd in enige digitale valuta-architectuur, zelfs niet wanneer beveiligingen en gecertificeerde hardware worden ingezet. Bovendien betekenen deze beperkingen dat het offline model de anonimiteit van bankbiljetten en munten niet volledig kan repliceren.
Als gevolg hiervan wordt de offline versie door EU-instellingen beschreven als zeer privé, maar niet volledig anoniem op dezelfde manier als fysiek contant geld. Dat gezegd hebbende, beweren beleidsmakers dat het nog steeds een significante stap markeert richting sterkere vertrouwelijkheid in vergelijking met veel bestaande elektronische betaalmethoden.
Online betalingen en gegevensverwerking
Het online onderdeel is ontworpen om dagelijkse digitale transacties te ondersteunen, inclusief e-commerce en externe betalingen in de eurozone. Voor deze online gebruiksscenario’s zou de ECB alleen gepseudonimiseerde gegevens verwerken, wat betekent dat individuele betalingen niet direct aan specifieke personen binnen de systemen van de centrale bank kunnen worden gekoppeld.
Banken en andere betaaldienstverleners zouden alleen de gegevens zien die ze nodig hebben om te voldoen aan de EU-regels voor anti-witwassen en terrorismefinanciering. Bovendien zouden ze expliciet worden verboden om betalingsinformatie voor commerciële doeleinden te exploiteren zonder voorafgaande toestemming van de gebruiker, waarmee bestaande normen voor gegevensbescherming worden versterkt.
Functionarissen van de centrale bank hebben herhaaldelijk benadrukt dat de ECB geen interesse heeft in het monetariseren van transactiegegevens of het opbouwen van gedetailleerde gebruikersprofielen. In plaats daarvan presenteren ze de online rail als een publieke ruggengraat die kan samenwerken met oplossingen uit de private sector, terwijl de kerninfrastructuur voor rekeningen en afwikkeling onder publieke controle blijft.
Veerkracht, inclusie en offline gebruiksscenario’s
Naast privacy zijn de online en offline varianten bedoeld om verschillende praktische behoeften aan te pakken. De offline configuratie is bedacht als een veerkrachtinstrument, waarmee betalingen kunnen doorgaan tijdens netwerkstoringen, cyberincidenten of lokale stroomonderbrekingen die traditionele elektronische systemen beïnvloeden.
Bovendien wordt verwacht dat offline functionaliteit financiële inclusie ondersteunt door mensen zonder stabiele internettoegang een manier te bieden om centraal bankgeld in digitale vorm te gebruiken. Bijvoorbeeld, individuen in landelijke gebieden of degenen die afhankelijk zijn van oudere apparaten zouden nog steeds betalingen met een lage waarde kunnen doen en ontvangen via lokale connectiviteit tussen gecertificeerde hardware.
De online rail daarentegen is bedoeld om naadloos te integreren met bestaande digitale infrastructuur. Het streeft ernaar gemak, robuuste beveiliging en compatibiliteit met private betaalschema’s die in de hele eurozone opereren te bieden, terwijl het een gemeenschappelijke standaard creëert die kan worden gebruikt bij fysieke verkooppunten en in online omgevingen.
Limieten voor het aanhouden, kosten en toegang tot apparaten
Het standpunt van de Raad schetst ook het opkomende regelgevingskader voor de digitale euro, inclusief maatregelen om de financiële stabiliteit te beschermen. Om grootschalige depositomigratie van commerciële banken naar centrale banktegoeden te beperken, zou de wetgeving een limiet stellen aan hoeveel digitale euro’s individuen in hun portemonnee kunnen aanhouden.
Volgens het voorstel zouden consumenten geen kosten betalen voor basisdiensten, zoals het openen en onderhouden van een portemonnee of het doen van standaard dagelijkse betalingen. Echter, aanvullende of premiumdiensten aangeboden door tussenpersonen zouden geprijsd kunnen worden, waardoor banken en andere aanbieders duurzame bedrijfsmodellen rond de nieuwe infrastructuur kunnen opbouwen.
Het kader zou verder vereisen dat apparaatfabrikanten betaaldienstverleners eerlijke en niet-discriminerende toegang geven tot hardware- en softwarecomponenten die nodig zijn om digitale portemonnees te laten draaien. Dit omvat toegang tot beveiligde elementen, besturingssystemen en interfaces op smartphones of smartcards, zodat geen enkele speler concurrenten kan uitsluiten.
Volgende stappen voor EU-wetgevers en de ECB
Nu de Raadspositie is geformaliseerd, richt de aandacht zich op onderhandelingen met het Europees Parlement, dat de definitieve wettekst zal vormgeven. Bovendien zullen wetgevers openstaande vragen over governance, technische standaarden en langetermijntoezicht op het systeem moeten aanpakken.
Pas nadat het juridische kader is vastgesteld, zou de ECB beslissen of ze van voorbereiding naar daadwerkelijke uitgifte overgaat, een stap die afzonderlijke politieke goedkeuring zou vereisen. Dat gezegd hebbende, benadrukken functionarissen dat het huidige werk gaat over het openhouden van opties terwijl betalingen en technologie zich snel blijven ontwikkelen in heel Europa.
Samenvattend, de EU’s streven naar een potentiële digitale valuta van de centrale bank bevindt zich in een beslissende fase, met online en offline functies die zijn ontworpen om privacy, veerkracht, financiële inclusie en financiële stabiliteit in één geïntegreerd systeem in balans te brengen.




