OpenAI heeft bevestigd dat het automatisch een onzichtbaar watermerk zal toevoegen aan tekst die wordt geproduceerd door ChatGPT en Codex, maar alleen voor gebruikers in de Europese Unie. De functie, gebaseerd op een propriëtaire techniek genaamd textGrain, is het antwoord van het bedrijf op nieuwe EU-transparantieregels voor door AI gegenereerde inhoud.
Inhoudsopgave
Belangrijkste punten
- Het watermerk van OpenAI staat standaard alleen aan voor ChatGPT- en Codex-gebruikers binnen de EU en wordt in de komende weken uitgerold.
- Buiten de EU, inclusief via de API, bestaat de functie wel maar blijft deze uitgeschakeld, tenzij een ontwikkelaar deze inschakelt.
- De textGrain-methode behaalt ongeveer 92% detectienauwkeurigheid, maar het bewerken van slechts 10% van de woorden kan dat terugbrengen tot ongeveer 66%.
- OpenAI beperkt de toegang tot de watermerkdetector voorlopig tot goedgekeurde onderzoekers en deskundige organisaties.
- Rivaal Anthropic heeft in augustus wereldwijd watermerken ingevoerd, in tegenstelling tot de regiogebonden aanpak van OpenAI.
Waarom OpenAI ChatGPT-tekst alleen in de EU van een watermerk voorziet
De standaard-watermerkfunctie van OpenAI geldt voorlopig uitsluitend voor Europese gebruikers, zonder dat er bij de lancering een wereldwijde schakelaar is gepland. Het bedrijf zei in een blogpost, gerapporteerd door TechCrunch, dat het “tekstwatermerken bij de lancering niet als wereldwijde standaard instelt”, zelfs terwijl het de functie vanaf deze week wereldwijd via zijn API beschikbaar maakt voor ontwikkelaars, standaard uitgeschakeld. Zoals Ars Technica meldde, zal de uitrol naar in aanmerking komende ChatGPT- en Codex-accounts op alle abonnementen in de EU “in de komende weken” plaatsvinden.
BleepingComputer citeerde de eigen bewoording van OpenAI uit de aankondiging: “In de komende weken zullen we een onzichtbaar watermerk toevoegen aan in aanmerking komende ChatGPT- en Codex-tekstoutput in de Europese Unie.” Het watermerk zelf is onzichtbaar voor iedereen die de tekst leest of kopieert, en OpenAI zegt dat het met de inhoud meereist, omdat het in de woordkeuze zelf zit in plaats van in een zichtbaar label.
De EU AI Act achter de nalevingsdruk
De drijvende kracht is de transparantieverplichting uit de EU AI Act, die volgens TechCrunch op 2 augustus 2026 van kracht is geworden. De regels vereisen dat AI-bedrijven machinaal gegenereerde inhoud markeren op een manier die door andere systemen kan worden gedetecteerd. Standaarden zoals SynthID en het C2PA-project bestaan al voor dit doel, maar Ars Technica merkte op dat ze relatief eenvoudig te omzeilen blijven voor iedereen met basiskennis van techniek.
Hoe textGrain werkt, en waar het tekortschiet
De methode van OpenAI stuurt de woordkeuze van het model in subtiele, statistisch detecteerbare patronen die een gespecialiseerde detector kan uitlezen met behulp van een geheime sleutel, zonder de schijnbare kwaliteit van de output voor een menselijke lezer te veranderen. Het bedrijf publiceerde een technisch artikel over textGrain, mede geschreven met onderzoekers van de University of Pennsylvania en Yale, waarin wordt beschreven hoe de sleutel voorspellingen van het volgende woord sorteert om elke zin vorm te geven.
De beperkingen van die aanpak zijn aanzienlijk. Tests waarnaar Ars Technica en TechCrunch verwijzen, tonen een detectienauwkeurigheid van ongeveer 92% bij onbewerkte tekst, maar het veranderen van ongeveer 10% van de woorden kan de detectie terugbrengen tot rond de 66%, en het aanpassen van 20% van de tekst kan het succespercentage met bijna 75% verminderen. Korte passages, wiskundige antwoorden en vertaalde tekst zijn ook moeilijker nauwkeurig te detecteren, erkende OpenAI.
Vanwege deze hiaten zei OpenAI dat het “aanvankelijk alleen detector-toegang verleent aan goedgekeurde onderzoekers en deskundige organisaties, die ons kunnen helpen betrouwbaarheid en verantwoord gebruik te evalueren”, aldus het citaat dat door TechCrunch werd overgenomen. Na verloop van tijd kunnen ook anderen goedkeuring proberen te krijgen, en OpenAI waarschuwde verder dat de afwezigheid van een watermerk “geen bewijs is van menselijk auteurschap”, waarbij het opmerkte dat tekst te kort kan zijn, te sterk bewerkt, of volledig door de AI van een ander bedrijf kan zijn geproduceerd. Zoals het bedrijf het formuleerde, kunnen watermerken “aangeven dat een OpenAI-systeem een deel van een passage heeft gegenereerd of verwerkt, maar niet hoeveel menselijk oordeel, redactie of creativiteit erin is gaan zitten.”
De aanpak van OpenAI versus de wereldwijde uitrol van Anthropic
Het contrast met Anthropic is duidelijk. In augustus voerde Anthropic watermerken in voor tekst die door Claude wordt gegenereerd en activeerde deze wereldwijd—een stap die volgens TechCrunch leidde tot tegenreacties van sommige Claude-gebruikers, die stelden dat zij “de instructies, context, beslissingen” leverden terwijl Claude slechts “het hulpmiddel” was. Ter vergelijking: OpenAI past zijn standaardinstelling momenteel alleen toe waar regelgeving dit vereist, in elk geval voorlopig binnen ChatGPT en Codex.
Volgens TechCrunch had OpenAI eerder al een tekstwatermerk ontwikkeld, maar besloot het dit niet te lanceren, deels uit vrees dat gebruikers zouden overstappen naar concurrerende tools zonder zo’n functie, een detail dat is ontleend aan een rapport van de Wall Street Journal uit 2024 waar in het stuk naar wordt verwezen. Anthropic, Google, Meta, Microsoft en OpenAI hebben zich volgens TechCrunch allemaal gecommitteerd aan de EU-gedragscode voor door AI gegenereerde inhoud.
Artikel geproduceerd met behulp van kunstmatige intelligentie en beoordeeld door de redactie.




